HET HPV-VACCIN

Humaan papillomavirus (HPV)

100 HPV-typen

HPV is de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoening. Er zijn ongeveer 100 verschillende HPV typen bekend, waarvan een deel de huid infecteert. Dit veroorzaakt wratjes.

Een ander deel van de HPV typen infecteert de mucosa, de cellen die de vochtige grens vormen tussen lichaam en buitenwereld. Deze cellen vind je bijvoorbeeld in de mondholte, de slokdarm , maar ook in vagina en baarmoeder(hals). Van deze laatste soort HPV bestaan er typen met een hoog risico en typen met een laag risico. Laag risico typen (bekendst zijn de typen 6 en 11) veroorzaken genitale wratten, dat zijn wratten rond de geslachtsorganen of de aars. Deze wratten zijn vervelend en zeer hardnekkig, maar houden verder weinig risico in.

Hoog risico typen (bekendst zijn de typen 16 en 18) daarentegen kunnen aanleiding geven tot baarmoederhalskanker. Er treden geen symptomen op bij deze typen van HPV. Symptomen van baarmoederhalskanker zijn bloedingen, buikpijn en lage rugpijn.

Hoe wordt HPV overgedragen?

Naar schatting tussen de 70 en 80% van de bevolking krijgt gedurende het leven een HPV infectie. Dat wil zeggen dat 7 à 8 op de 10 vrouwen en mannen in aanraking komen met HPV. In bijna alle gevallen wordt HPV overgebracht via seksueel contact. Aangezien jongere mensen meer seksueel actief zijn en vaker wisselende seksuele partners hebben, komt besmetting met HPV vooral voor bij personen onder de 30 jaar. HPV is een zeer besmettelijke soa en zowat alle vormen van onbeschermd seksueel contact kunnen zorgen voor overdracht van het virus.

Bij andere seksueel overdraagbare aandoeningen, zoals HIV, biedt condoomgebruik goede bescherming. Het condoom beschermt echter niet volledig tegen HPV, al vermindert het wel de kans op infectie aanzienlijk. Dit komt doordat HPV ook kan worden overgedragen via huid/huid contact op plekken die niet door het condoom worden afgedekt.

Hoe kan je HPV tegengaan?

Zoals eerder vermeld vermindert het gebruik van condooms bij seksuele contacten in serieuze mate het risico op een infectie. Heeft men seksuele contacten zonder bescherming met één of meerdere partners die niet getest zijn op seksueel overdraagbare aandoeningen, dan is zo’n soa-test aangewezen. De arts kan dan op HPV, maar ook op andere seksueel overdraagbare aandoeningen zoals chlamydia, herpes en HIV een test uitvoeren. Voorlopig wordt er enkel getest op HPV in het kader van kankerpreventie. Om na te gaan of er een besmetting met genitale wratten plaatsvond, zal de arts zowel bij een man als bij een vrouw, een klinisch onderzoek uitvoeren. Eén van de redenen waarom HPV de laatste tijd meer in het nieuws komt, is door recente ontwikkeling van een vaccin.

Vaccin

preventief

Ondertussen zijn twee vaccins ontwikkeld en beschikbaar in België. De vaccins zijn preventief en niet curatief. Dit wil zeggen dat je er een besmetting met HPV niet mee kan genezen eens je die hebt. Wel kan je een besmetting tegengaan alvorens seksuele contacten te hebben. Eén vaccin is quadrivalent, Gardasil®, en bevat dus de eiwitten van vier HPV-typen, namelijk HPV 16, 18, 6 en 11. Het andere vaccin, het bivalente vaccin Cervarix®, bevat de eiwitten van slechts twee HPV-typen, namelijk 16 en 18. Beide vaccins bevatten eiwitten van HPV 16 en HPV 18, de hoog risico typen. Ingespoten zorgt dat ervoor dat het immuunsysteem afweer op gaat bouwen. Hierdoor zijn vrouwen beschermd tegen de ontwikkeling van baarmoederhalskanker veroorzaakt door deze HPV typen. Deze twee typen samen veroorzaken ongeveer drie vierde van alle gevallen van baarmoederhalskanker. Dat betekent meteen ook dat niet alle gevallen van baarmoederhalskanker kunnen voorkomen worden, zodat het uitstrijkje noodzakelijk blijft om deze op te sporen. Het quadrivalente vaccin bevat daarnaast ook eiwitten van HPV 6 en 11, zodat men ook een groot deel van de genitale wratten kan voorkomen.

meisjes

Om baarmoederhalskanker tegen te gaan is het aanbevolen om enkel meisjes te vaccineren. Het vaccineren van jongens, met het oog op het tegengaan van baarmoederhalskanker bij vrouwen, blijkt niet kosteneffectief te zijn. HPV zou een kleine rol spelen bij enkele zeldzame kankers bij mannen. Op dit ogenblik is in Vlaanderen nog geen vaccin beschikbaar voor mannen.

Bij voorkeur worden meisjes gevaccineerd alvorens ze seksueel actief zijn. Studies tonen aan dat dit voor meisjes veilig kan vanaf de leeftijd van 10 jaar. Al neemt dat niet weg dat meisjes die al seksueel actief zijn ook kunnen gevaccineerd worden. In dit geval dient met de arts besproken te worden of dit zin heeft.

kostprijs

Momenteel zijn de vaccins Gardasil® en Cervarix® grotendeels terugbetaald voor meisjes tussen 12 en 18 jaar. De prijs bedraagt 130,22 euro per dosis (390,66 euro voor de volledige vaccinatie), de patiënte zal dankzij de terugbetaling nog slechts 10,60 euro per injectie betalen, of 31,8 euro voor de volledige vaccinatie. Dit wil zeggen dat iedereen in deze leeftijdscategorie die zich wil laten vaccineren dit nog steeds op eigen initiatief doet en de resterende som van 31,8 € zelf betaalt. Vanaf het schooljaar 2010-2011 biedt de Vlaamse Overheid aan alle meisjes van het eerste jaar secundair onderwijs in Vlaanderen gratis vaccins aan tegen het Humaan Papillomavirus. Ze kunnen gegeven worden door de Centra van Leerlingenbegeleiding of door een arts naar keuze.

Het vaccin bestaat uit drie injecties, waarbij er tussen de eerste en tweede twee maanden en tussen de eerste en de derde zes maanden moeten zitten. Voorlopig tonen testen aan dat het vaccin minstens vijf jaar werkt. Je kan je laten vaccineren bij de huisarts.

Uitstrijkje

Wie zich laat vaccineren dient zich in ieder geval ook nog altijd te laten nakijken op mogelijke voorstadia van baarmoederhalskanker. Dit gebeurt door het afnemen van een uitstrijkje. In principe is één uitstrijkje om de drie jaar voldoende, en dit vanaf de leeftijd van 25 jaar tot 64 jaar.

In België worden HPV testen alleen gebruikt nadat op uitstrijkjes licht afwijkende cellen zijn vastgesteld. Blijkt uit de test dat er geen HPV aanwezig is, dan is er geen verhoogd risico en kan verder onderzoek zonder probleem worden uitgesteld. Is er wel HPV aanwezig, dan is verder onderzoek aangewezen. Dit gebeurt dan meestal door een gynaecoloog. Daarnaast kan een HPV test worden gebruikt om te kijken of de behandeling van vrouwen met voorstadia van baarmoederhalskanker is geslaagd.

mei 2011