WAT ALS SEKS OVER DE GRENS GAAT
Lekker knuffelen en kussen, je borsten laten zien voor de webcam of seks met iemand die tien jaar ouder is dan jij, wat is een gezond seksleven? En wanneer gaat seks te ver? Dat is voor iedereen anders natuurlijk, maar let op dat het niet overgaat in seksueel misbruik… Een verhelderend gesprek met sexpert Erika Frans die werkt voor Sensoa, het Vlaamse service-en expertisecentrum voor seksuele gezondheid en hiv.
1 op 5 jongeren is ooit met seksueel misbruik geconfronteerd. Wanneer is er sprake van seksueel misbruik?
Toestemming is het sleutelwoord, wanneer er geen wederzijdse toestemming is tussen 2 partijen, is er een probleem. Als iemand je met geweld, dreigementen of chantage dwingt tot seks, dus als jij er niet vrijwillig mee instemt, gaat seks ook te ver. En wanneer er een grote ongelijkwaardigheid is tussen 2 mensen, dus grote leeftijdsverschillen, kunnen niet. Als één van deze 3 vormen aanwezig is, dan spreken we van seksueel misbruik. Wij plaatsen alle vormen van seksueel misbruik en seksuele intimidatie onder de noemer ‘seksueel grensoverschrijdend gedrag’.
Welke vormen van seksueel misbruik komen zoal voor?
Dit kunnen lichte grensoverschrijdingen zijn zoals obscene gebaren, opdringerig gedrag, iemand met porno confronteren, seksistische opmerkingen (ook via msn of sms) tot zwaardere vormen zoals gedwongen worden om je uit te kleden, moeten masturberen tot groepsverkrachtingen. Wat van belang is, is je leeftijd en of het tegen je wil gebeurt.
Hoe is het gesteld met de jeugd van tegenwoordig en seksueel misbruik?
We moeten de vraag omkeren naar de volwassenen, want 60% van het seksueel misbruik bij jongeren wordt gepleegd door volwassenen die over de grens gaan van de jongeren. 3 op 10 meisjes en 1,5 op 10 jongens worden geconfronteerd met seksueel misbruik, dus dat is veel, veel te veel.
Wie pleegt meestal feiten van seksueel grensoverschrijdend gedrag?
In de meeste gevallen zijn dit bekenden van het slachtoffer, dus vrienden of familieleden. Het gebeurt zeer zelden dat het vreemden zijn. Bij meisjes is het vaker iemand uit de naaste familie, dus bijvoorbeeld een vader, stiefvader of nonkel. Bij jongens is het eerder iemand uit de ruimere omgeving dus iemand uit de sport-of jeugdclub, school… Wat we weten is dat het vooral mannen zijn die seksueel misbruik plegen.
Komt seksueel misbruik ook voor binnen relaties, dus misbruik door je eigen lief?
Daar bestaan geen cijfers over. Maar we weten wel dat er binnen een relatie meer en meer gedwongen seks voorkomt. Als je een intieme relatie hebt, hoort seks erbij en daar hoort dan ook een bepaalde frequentie bij. Dat vergt bij veel koppels nogal wat onderhandeling. Traditioneel is er een groot verschil in ‘zin’ tussen man en vrouw. Mannen hebben meer en vaker zin in seks dan vrouwen. En vaak gebruiken mannen dan nogal wat argumenten om hun lief te overhalen met verschillende machtsstrategieën.
Zijn meisjes en vrouwen dan niet weerbaar genoeg om zich daar tegen te verzetten?
Toch wel, ik denk dat meisjes en jonge vrouwen wel degelijk weerbaar zijn en hun grens kunnen aangeven. Maar er bestaat een maatschappelijke en sociale druk over ‘seks’, want seks hoort er nu eenmaal bij en er is wel iets grondigs mis met jou als jij geen seks wilt hebben? De sociale druk is vaak de oorzaak dat jij je verplicht voelt om op avances in te gaan en je eigen grens te verleggen. Het is gewoon niet cool om grenzen te trekken en te zeggen dat je geen seks wilt hebben.
Wat met internet en nieuwe media? Is seksueel misbruik hierdoor toegenomen?
De nieuwe media maken seksualiteit toegankelijker en laagdrempelig. En dat heeft positieve en negatieve kanten. Het gaat meer gebruikt worden om informatie op te zoeken en je eigen grenzen te leren kennen. Maar je wordt daardoor misschien ook meer geconfronteerd met ongewenste beelden of verzoeken zoals bijvoorbeeld iets moeten uittrekken voor de webcam. Maar jongeren vinden het blijkbaar niet zo erg en reageren gemakkelijk op die verzoeken. Ze blokkeren die personen of verwijderen ze uit hun lijst of groep. Ze evalueren het wel negatief, maar het laat geen trauma’s na, het is zeker niet zo grensoverschrijdend als in ‘real life’.
Dit artikel is gebaseerd op een interview dat verscheen in het januarinummer van ZAP Magazine.
januari 2010