Tegen hiv bestaat (nog) geen geneesmiddel. Er zijn wel medicijnen die het virus onderdrukken, zodat je gezond blijft.

Kan je hiv behandelen?

Ja. Maar hiv-medicatie geneest hiv niet. Ze maakt je niet meer besmettelijk en helpt je gezond te blijven.  

Hiv-medicatie doet het aantal virusdeeltjes in het bloed, de virale lading, dalen. Een lage virale lading zorgt dat afweersysteem goed functioneert. De virale lading wordt ondetecteerbaar. Mensen met hiv zijn dan niet meer besmettelijk. Hierdoor kan hiv niet meer doorgegeven worden tijdens seksuele contacten zonder condoom. 

Je start best zo snel mogelijk met hiv-remmers na de diagnose. 

Soorten hiv-remmers: combinatietherapie

Er bestaan verschillende soorten hiv-medicatie. Tegen 1 hiv-remmer wordt het virus snel resistent. De hiv-arts schrijft daarom een combinatie van verschillende hiv-remmers voor. Dit heet combinatietherapie. 

De verschillende soorten hiv-remmers hebben allemaal een andere werking: 

  • Entree-remmers voorkomen dat het virus zich vastklikt aan de CD4-cellen. 
  • Reverse transcriptase-remmers voorkomen dat het virus in de CD4-celkern binnendringt. 
  • Integrase-remmers remmen de inbouw van het erfelijk materiaal van het virus in de CD4-celkern af. 
  • Protease-remmers remmen de productie van nieuw virus af in geïnfecteerde CD4-cellen. 

De keuze van de hiv-medicatie gebeurt in overleg met de hiv-arts en/of therapie counselor. Hou rekening met je leef-, eet- en slaappatroon.

Stel jezelf volgende vragen:  

  • Maakt het uit hoeveel pillen per dag je neemt? 
  • Maakt het uit hoe vaak per dag je pillen neemt? 
  • Hoe haalbaar is het om de medicatie stipt in te nemen? 
  • Hoe haalbaar is het om bij de inname iets te eten? 
  • Neem je andere medicijnen, alternatieve middelen of drugs? 

Therapietrouw: belangrijk voor je gezondheid 

Wie de medicatie dagelijks inneemt, is therapietrouw. Therapietrouw is belangrijk bij de onderdrukking van het hiv-virus. Zonder therapietrouw wordt het virus resistent. 

Neem dagelijks je hiv-medicatie in: 

  • op hetzelfde tijdstip 
  • in de juiste hoeveelheid 
  • volgens de juiste voedingsadviezen 

Moeite met therapietrouw?

Therapietrouw hangt samen met motivatie en een zekere structuur en routine in je leven. Medicatie wordt het meest vergeten op momenten dat je uit je routine bent, bijvoorbeeld: 

  • Als je ziek bent of in een dip zit 
  • tijdens een avondje uit 
  • bij een ziekenhuisopname 
  • door alcohol- of druggebruik 

Houd dit in gedachten en neem je voorzorgen. 

Er bestaan ook handige hulpmiddelen, zoals: 

  • innameschema dat rekening houdt met met je eet- en slaappatroon, je sociale en familieleven en je werk. Stel dit op met je hiv-arts en/of therapiecounselor. 
  • pillendoos met vakjes: zo kan je controleren of je je pillen genomen hebt 
  • alarm instellen op je horloge, computer, gsm of smartphone (of een post-it briefje)  
  • bewaar medicatie op de plaats waar je ze inneemt 
  • bewaar pillen op plaatsen waar je veel komt (zoals je werk) voor in het geval je ze bent vergeten 
  • neem altijd een extra reservedosis mee 
  • Moet je je medicatie met voedsel innemen? Heb altijd iets eetbaars bij (zoals een mueslireep) 

Pil vergeten?

Panikeer niet als je een dosis mist. Het kan iedereen overkomen.  

Heb je geen specifieke informatie van de hiv-arts gekregen over wat je moet doen als je een pil bent vergeten? Neem dan zodra je kan de vergeten dosis in.  

Merk je pas vlak vóór je volgende inname dat je de vorige dosis bent vergeten? Sla dan de vergeten dosis over. 

Bijwerkingen van hiv medicatie

Soms heeft hiv-medicatie bijwerkingen. Maar de meeste mensen hebben hier weinig last van. 

Bijwerkingen in de eerste weken

De eerste weken kan je last krijgen van:

  • diarree
  • misselijkheid
  • duizeligheid
  • vermoeidheid 

Dit is normaal: je lichaam moet even wennen aan het medicijn.

Meld nevenwerkingen altijd aan de hiv-arts, zeker bij:

  • huiduitslag en koorts
  • klachten die verergeren

Bijwerkingen bij langdurig gebruik

Sommige bijwerkingen merk je niet op, zoals veranderingen in de suikerhuishouding of een verhoging van je cholesterol. Op lange termijn zijn zulke nevenwerkingen wel schadelijk. 

Laat je niet afschrikken door verhalen hierover. De hiv-arts controleert dit sowieso tijdens je medische opvolging. Als er op termijn bijwerkingen optreden, dan kan je met je hiv-arts naar oplossingen zoeken. 

Invloed op seks

Hiv en een aantal hiv-remmers kunnen je verlangen naar seks doen afnemen. Of de vaginaslijmvliezen doen uitdrogen, wat pijn bij het vrijen kan veroorzaken. 

Sommige hiv-remmers tasten ook de zenuwen aan, wat kan leiden tot erectieproblemen

Soms kunnen net medicijnen om nevenwerkingen te behandelen een negatieve invloed hebben op je seksleven. Zo kunnen antidepressiva erectie- of orgasmeproblemen veroorzaken. Van sommige medicijnen die de eetlust stimuleren, krijg je ook minder zin in seks.

Waarmee mag je hiv-remmers niet combineren?

Soms treden wisselwerkingen op tussen hiv-remmers en andere medicatie. Ze beïnvloeden de doeltreffendheid van de medicijnen of versterken de bijwerkingen.  

Hiv-remmers werken soms minder goed als je ze met deze geneesmiddelen combineert: 

  • cholesterolverlagers 
  • antibiotica  
  • antidepressiva 

Sommige geneesmiddelen versterken de bijwerkingen van hiv-remmers. Middelen tegen schimmelinfecties of tegen epilepsie bijvoorbeeld. 

Het omgekeerde gebeurt ook: hiv-remmers kunnen de bijwerkingen van andere middelen versterken.

Wisselwerkingen met alcohol en drugs 

Over de wisselwerkingen tussen alcohol, drugs en hiv-remmers is nog niet veel geweten.  

Vertel eerlijk over je alcohol- of druggebruik aan je hiv- of huisarts. Zo houden ze er rekening mee bij hun diagnoses en behandelingen. 

Hiv-remmers en anticonceptie

Sommige hiv-remmers beïnvloeden het hormoongehalte in het bloed, waardoor je anticonceptie niet meer goed werkt. 

Het omgekeerde is niet waar. Als je hormonale anticonceptie neemt, beïnvloedt dit de werking van je hiv-remmers niet. 

Vertel het aan je arts en apotheker 

Breng de apotheker, hiv- en huisarts op de hoogte van alle medicijnen die je neemt. Dit geldt voor: 

  • geneesmiddelen voorgeschreven door een andere arts 
  • geneesmiddelen die je kan aankopen zonder doktersvoorschrift 
  • kruidenmiddelen 
  • recreatieve drugs en alcohol 

Alternatieve geneesmiddelen werken niet

Er is geen alternatieve behandeling die hiv kan genezen. Sommige middelen kunnen wel je afweersysteem positief beïnvloeden. Maar weerstand bouw je vooral op door gezond te leven: 

  • Eet veel groenten en fruit 
  • Zorg voor voldoende slaap en beweging. 
  • Zoek de buitenlucht op. 
  • Stop of minder met roken. 
  • Vermijd cafeïne, alcohol en drugs. Ze verhogen het stressniveau in je lichaam.  
  • Verminder je suikergebruik.  

Sommige voedingssupplementen en plantaardige geneesmiddelen kunnen je weerstand kunnen nuttig zijn (zoals groene thee en kokosolie).  

Let op! Sommige kruiden beïnvloeden de werking van hiv-remmers.

Vermijd: 

  • sint-Janskruid 
  • mariadistel 
  • echinacea 
  • ginkgo biloba 
  • knoflookcapsules 

Raadpleeg altijd je hiv-arts als je natuurlijke geneesmiddelen overweegt. 

Kan je resistent worden aan hiv-remmers?

Ja, dat is mogelijk. Je kan resistentie voorkomen door een goede therapietrouw. 

Resistentie treedt op wanneer de hiv-remmers die je gebruikt het hiv-virus niet meer onderdrukt. In de CD4-cel maakt het hiv-virus kopieën van zichzelf. Het gebeurt dat tijdens de vermenigvuldiging het gekopieerde virus verschilt van het oorspronkelijke virus. Dat zijn mutaties. De hiv-remmers hebben geen effect meer op het gemuteerde virus. Zo kan hiv zich weer vermenigvuldigen: de virale lading stijgt. 

Resistentie wordt opgespoord via bloedonderzoek. Bij het begin van de medische opvolging voert de hiv-arts een resistentiebepaling uit. Op basis van de resultaten wordt gekeken wat de beste (nieuwe) combinatie hiv-remmers is. Behandeling blijft in bijna alle gevallen mogelijk. 

Bekijk samen met je hiv-arts wat een goede aanpak is.  

Oorzaken van resistentie

Als resistentie optreedt, achterhaal dan de oorzaak.

Mogelijke oorzaken van resistentie: 

  • Je lichaam neemt de hiv-medicatie onvoldoende op, bijvoorbeeld door herhaaldelijke diarree. 
  • Je bent niet therapietrouw. 
  • Je bent besmet door een virus dat resistent is.