Je kan verschillende stappen zetten om je te beschermen tegen soa's:
- Bescherm jezelf en je partner tijdens de seks met een condoom of liklapje (beflapje).
- Laat je vaccineren of neem preventieve medicatie zoals PrEP.
- Laat je regelmatig testen, vooral als je meer risico loopt.
- Toch een soa opgelopen? Laat je behandelen en verwittig je partner of partners.
Snel naar
Hoe doe je dat, veilig vrijen?
Soa's worden vooral overgedragen via sperma, vaginaal vocht, bloed en contact tussen de slijmvliezen.
Bescherm jezelf en je partner tijdens de seks met een condoom, vrouwencondoom of een beflapje. Zo kan je zo veilig mogelijk vrijen.
Lees meer over het condoom voor mannen (uitwendig condoom) en het condoom voor vrouwen (inwendig condoom).
Wanneer gebruik je een condoom of liklapje (beflapje)?
Bij vaginale seks (penis in vagina): gebruik een condoom.
Bij anale seks (penis in aars): gebruik een condoom. Bij voorkeur in combinatie met een glijmiddel op water- of siliconenbasis. Zo verklein je de kans dat het condoom scheurt.
Gebruik bij orale seks (pijpen of beffen) een condoom of liklapje (beflapje) als je geen enkel risico wil lopen. Neem geen sperma of menstruatiebloed in de mond als je het risico op een soa wil beperken. Koortsblaasjes bij jezelf of je partner? Wacht met orale seks tot ze genezen zijn.
Speeltjes kan je ontsmetten of je kan er een condoom over doen.
Tegen welke soa's beschermt het condoom volledig?
Het condoom beschermt volledig tegen chlamydia, gonorroe, hiv en trichomonas.
Tegen welke soa's beschermt het condoom gedeeltelijk?
Het condoom beschermt gedeeltelijk tegen genitale wratten (HPV), herpes, hepatitis B, syfilis, schurft en schaamluizen.
Condooms beschermen ook gedeeltelijk tegen mpox.
Het condoom bedekt niet altijd alle blaasjes, zweertjes of wratjes van deze soa's, maar beperkt wel het risico op besmetting.
Beschermt het condoom ook tegen ongeplande zwangerschap?
Het condoom beschermt onvoldoende tegen ongeplande zwangerschap.
Wil je niet zwanger worden en gebruik je enkel een condoom? Om écht veilig te vrijen, gebruik je naast een condoom best ook andere anticonceptie. Bekijk het overzicht van anticonceptiemiddelen en kies wat best bij je past.
Welke vaccins bestaan er tegen soa's?
Er bestaan vaccins tegen:
Deze vaccins zorgen ervoor dat je lichaam antistoffen ontwikkelt.
Hiv voorkomen met medicatie: wat is PrEP en PEP?
Vóór het contact: PrEP. PrEP is een pil die je beschermt tegen hiv vóór een mogelijk risico. Voor mensen die een grote kans lopen om hiv te krijgen.
Na het contact: PEP. PEP is medicatie die een besmetting met hiv kan voorkomen na een onveilig contact. Een arts schrijft het voor als je een ernstig risico liep op hiv.
Heb je misschien een soa? Laat je testen
Laat je regelmatig testen op soa's. Wat zijn de voordelen?
- Je weet zeker of je een soa hebt of niet.
- Je kan meteen een behandeling starten. Zo voorkom je ergere klachten en geef je de infectie niet meer door.
- Je kan je sekspartners verwittigen.
Heb je een nieuwe relatie en wil je het condoom weglaten? Laat jullie dan eerst testen. Zo zijn jullie zeker.
Lees meer over de soa-test.
Heb je een soa? Laat je behandelen
Een aantal soa's zijn makkelijk te behandelen. Van andere soa's kan je niet genezen, maar wel de klachten behandelen.
Een goede opvolging van soa's is goed voor jezelf, en ook voor anderen. Dat helpt om ervoor te zorgen dat er minder soa's rondgaan.
Moet je je sekspartners verwittigen als je een soa hebt?
Ja, bij voorkeur wel.
Verwittig je partner of partners. Zo geef je die ook de kans zich te laten testen en indien nodig behandelen.
Hoe je sekspartner(s) verwittigen?
Had je de afgelopen tijd meerdere sekspartners? Bespreek met je huisarts wie je best verwittigt.
Vertel je het graag zelf? Dit stappenplan kan je helpen: Zo vertel je aan een partner dat je een soa hebt.
Blijf je toch liever anoniem? Dan kan je je partner(s) informeren via Partneralert.be. Een website van het Departement Zorg van de Vlaamse Gemeenschap.
Zo werkt Partneralert:
- Je krijgt na de soa-diagnose een code van de dokter.
- Surf naar de website Partneralert.be.
- Geef de code in en klik op ‘Ga verder’.
- Dan kan je het gsm-nummer of e-mailadres van je sekspartner(s) ingeven met een boodschap.
- Een bericht wordt anoniem verstuurd naar je sekspartner(s). Gaat het over meerdere partners? Ze krijgen elk apart een bericht.
Hoe zeg je dat je veilig wil vrijen?
Hoe begin je erover? Enkele tips:
Op voorhand
- Zorg dat je altijd condooms bij hebt. Ook al ben je niet van plan met iemand naar bed te gaan.
- Beslis voor jezelf. Wat ga je doen als je partner geen condoom wil gebruiken? Ga je niet vrijen? Ga je dan enkel veilige sekstechnieken gebruiken zoals kussen, strelen, elkaar masturberen? Of ga je aandringen om toch een condoom te gebruiken?
- Bedenk vooraf hoe je met je partner over condooms gaat praten en wat je gaat zeggen.
Op het moment zelf
- Pak gewoon een condoom en doe die bij jezelf of bij je partner om. Je hoeft dan niet te praten en het is meteen duidelijk wat je bedoelt.Zeg "Ik heb geen soa en ik wil dat graag zo houden"
- Je kan ook zeggen: “Ik vrij alleen met condoom.”
- Zegt je sekspartner "Vertrouw je me soms niet?" Een condoom gebruiken heeft niets te maken met 'niet vertrouwen', eerder met goed zorg dragen voor jezelf en je sekspartner.
Veilig vrijen op reis: waaraan moet je denken?
Ga je op vakantie? Ook op reis is veilig vrijen belangrijk. Volg deze tips om je te beschermen tegen soa's in het buitenland:
- Neem je eigen condooms mee op reis en gebruik condooms met een CE-label.
- Neem condooms mee in je handbagage tijdens de vlucht. De lage temperatuur in de laadruimte van een vliegtuig kan ze beschadigen.
- Laat je voor je reis vaccineren tegen hepatitis B en HPV.
- Bereid je voor om ook op vakantie te onderhandelen over veilig vrijen. Tip: zoek op voorhand op hoe je dat aanpakt in een andere taal.
Had je tijdens je vakantie toch onbeschermde seks? Maak dan thuis een afspraak met je huisarts en laat je testen op soa's en hiv.
Veelgestelde vragen
Welke seks geeft meest risico op soa's?
Vaginale en anale seks geven meest risico op soa's. Voor beide partners.
Bij orale seks is het risico op hiv-besmetting relatief klein:
- Als je geen wondjes of aftjes hebt in je mondslijmvlies.
- Als er geen bloed of sperma in de mond komt.
Maar om besmetting met andere soa's te voorkomen gebruik je toch best een condoom bij orale seks.
Je loopt minder risico op een soa als je alleen
- Streelt.
- Zoent of tongzoent.
- Knuffelt of masseert.
- Masturbeert of elkaar met de hand bevredigt.
Welke sekstechniek het meeste risico inhoudt, verschilt van soa tot soa.
Kan ik het condoom weglaten in mijn relatie?
Als je een vaste partner hebt, kan je het condoom weglaten. Let dan wel op deze zaken:
- Jullie zijn allebei negatief getest op soa's.
- Maak afspraken: jullie vrijen niet met andere partners. Willen jullie wel seks met andere partners? Bescherm jullie dan tegen soa's.
- Wil je niet zwanger worden? Gebruik andere anticonceptie.
In alle andere gevallen, is het aan te raden om een condoom te gebruiken bij seksuele contacten. Omdat je nooit zeker kunt zijn dat de persoon met wie je seks hebt geen hiv of andere soa's heeft.
Loop ik als trans persoon meer risico op soa's en hiv?
Veilig vrijen blijft belangrijk om soa’s te voorkomen, ongeacht of je operaties had of niet. Soa’s kunnen zowel via sperma als bloed of ander lichaamsvocht doorgegeven worden.
Door veilig te vrijen en je regelmatig te laten testen, bescherm je jezelf en je partner(s) tegen soa’s en hiv.
Meer informatie over veilig vrijen voor trans personen vind je bij Transgender Infopunt.
Werkt besnijdenis als bescherming tegen hiv?
In beperkte mate.
Uit verschillende studies blijkt dat besneden mannen minder risico zouden lopen op hiv.
Mogelijke verklaring: bij besneden mannen vereelt het slijmvlies van een deel van de eikel. Daardoor raakt het virus er moeilijker door.
Maar besnijdenis biedt geen zekerheid. In België wordt deze praktijk niet aanbevolen.
Mag je seks hebben als je een soa hebt?
Hier kan je zelf over beslissen, samen met je partner(s). Bekijk onze preventietips bij elke soa en vraag advies aan je arts.
Kan ik als vrouw een soa oplopen als ik enkel met vrouwen vrij?
- Herpes, HPV en chlamydia kan je doorgeven door seks tussen vrouwen.
- Heb je seks hebt met een vrouw die ook seks heeft met mannen? Dan kan je in contact komen met gonorroe.
- Hiv komt zelden voor bij vrouwen die uitsluitend seks hebben met vrouwen. Heeft je partner ook seks met mannen? Dan kan het wel, maar het gebeurt niet vaak.
Met deze tips kan je jezelf en je partner beschermen:
- Zorg dat je eigen vaginavocht niet in contact komt met het vaginavocht van je partner.
- Gebruik je eigen seksspeeltjes. Reinig je seksspeeltjes met water en zeep als je ze samen gebruikt. Of doe een condoom om het seksspeeltje als je geen water bij de hand hebt.
- Gebruik een beflapje (liklapje) bij orale seks, zeker tijdens de menstruatie.
- Laat jullie testen op soa's.