De menstruatiecyclus bestaat uit 4 fases. Een gemiddelde menstruatiecyclus duurt 28 dagen.

Wat is de menstruatiecyclus?

Elke maand rijpt er een eicel, en verdikt de wand van de baarmoeder. Als de eicel onbevrucht blijft, wordt de verdikking van de baarmoederwand weer afgevoerd langs de vagina. Dat is de menstruatiecyclus of menstruele cyclus.

De volledige cyclus herhaalt zich gedurende je hele vruchtbare periode (vanaf je eerste menstruatie tot aan de menopauze).

Als je hormonale anticonceptie gebruikt, dan heb je geen eisprong en menstruatiecyclus. Bijvoorbeeld bij de pil, hormoonspiraaltje, hormonaal implantaat. Je hebt dan een kunstmatige menstruatie of onttrekkingsbloeding. 

    Hoelang duurt de menstruatiecyclus?

    Een natuurlijke cyclus duurt gemiddeld 28 dagen, maar een cyclus van 25 dagen tot 35 dagen is ook perfect normaal. 

    De menstruatiecyclus begint op de eerste dag van je menstruatie. Hij eindigt één dag voor je opnieuw menstrueert.

    Vooral de eerste jaren van je menstruatie kan de cyclus onregelmatig zijn.

    4 fases van de menstruatiecyclus

    De natuurlijke menstruele cyclus bestaat uit 4 fasen:

    1. Rijping
    2. Eisprong of ovulatie: de rijpe eicel komt los van de eierstok.
    3. Afdaling: de baarmoeder maakt zich klaar om de eventueel bevruchte eicel in te nestelen.
    4. Menstruatie: als de eicel niet bevrucht is, wordt ze weer afgevoerd.

    Fase 1: De eicel rijpt

    De eicel rijpt in één van de eierstokken.

    Als vrouw word je geboren met honderdduizenden eicellen in je 2 eierstokken. Vanaf de puberteit rijpt er één keer per maand in ongeveer 14 dagen in één van die eierstokken een eicel.

    Hoelang een eicel rijpt, varieert bij de meeste volwassen vrouwen tussen 21 en 35 dagen. Bij jonge tieners is dit tussen de 21 en 45 dagen.  

    Een eicel rijpt onder invloed van het hormoon oestrogeen.

    Fase 2: De eicel komt los (eisprong of ovulatie)

    Tijdens de eisprong of ovulatie komt de rijpe eicel los van de eierstok. Via de eileider daalt ze af in de baarmoeder. Daar kan ze bevrucht worden door een zaadcel.

    • De reis van de eierstok naar de baarmoeder duurt ongeveer 72 uur. 
    • De eisprong duurt 1 tot 2 dagen, en vindt gemiddeld plaats rond de 14e dag van de cyclus.

    In deze fase ben je het meest vruchtbaar. 

    Fase 3: Het baarmoederslijmvlies wordt dikker

    Je baarmoeder maakt zich klaar om een eventueel bevruchte eicel in te nestelen. Deze fase heet ook luteale fase

    De baarmoeder maakt daarvoor extra slijmvlies aan.Tegelijk wordt de slijmprop in de baarmoedermond ondoordringbaar voor zaadcellen.

    Deze fase duurt gemiddeld 12 tot 14 dagen, ook bij vrouwen met een kortere of langere cyclus. 

    In deze periode kan je last hebben van premenstrueel syndroom (PMS).

    In deze fase produceert je lichaam vooral het hormoon progesteron.

    Fase 4: Menstruatie (maandstonden)

    Geen bevruchting = maandstonden

    • Als er geen bevruchting was, stoot het lichaam het extra baarmoederslijmvlies en het onbevrucht eitje af. Dat veroorzaakt bloedverlies: de menstruatie
    • De menstruatie duurt ongeveer 5 dagen. Daarna begint een nieuwe vruchtbaarheidscyclus.

    Wel bevruchting = geen menstruatie meer

    • Als je zwanger bent, begint je lichaam het zwangerschapshormoon hCG aan te maken. Je menstrueert dan niet meer.
    • Als de eicel bevrucht werd, nestelt de bevruchte eicel zich in de baarmoederwand. Daar ontwikkelt de eicel zich tot embryo en, als alles normaal verloopt, vervolgens tot baby.

    Wanneer in je cyclus ben je vruchtbaar?

    Hoeveel dagen voor en na de eisprong ben je vruchtbaar?

    De rijpe eicel kan tot 24 uur na de eisprong bevrucht worden door een zaadcel. Een vrouw is dus vruchtbaar vanaf de eisprong tot 24 uur later.

    Maar: zaadcellen kunnen tot 5 dagen overleven in je lichaam. Een eicel kan dus perfect bevrucht worden door een zaadcel die 5 dagen eerder is vrijgekomen tijdens een vrijpartij.

    Wil je niet zwanger worden?

    Als je een zwangerschap wil voorkomen, volstaat het dus niet om op de dag van de eisprong niet te vrijen of enkel dan anticonceptie te gebruiken.

    Wil je wel zwanger worden?

    Omdat sperma een overlevingstijd heeft van 5 dagen, heb je als koppel de meeste kans op een zwangerschap op de dag van de eisprong en de 5 dagen ervoor

    Lees meer over de vruchtbare periode

      Veelgestelde vragen over de menstruatiecyclus - eisprong

      Hoeveel eicellen heeft een vrouw?

      Eicellen worden al voor de geboorte aangemaakt in de eierstokken. Je wordt geboren met ongeveer 1 miljoen eicellen. Vanaf dan sterven jaarlijks ongeveer 10.000 eitjes af. Tegen de puberteit blijven er nog zo'n 400.000 over. Tijdens je leven worden geen nieuwe eicellen meer aangemaakt. Gemiddeld heeft een vrouw 450 keer een eisprong tussen haar puberteit en menopauze.

      Wanneer komt mijn volgende eisprong?

      Eén keer per maand heb je een eisprong, 12 tot 16 dagen voordat je weer begint te menstrueren.

      Als je een heel regelmatige cyclus hebt, weet je wanneer je volgende menstruatie begint. Dan kan je ongeveer berekenen wanneer je eisprong plaatsvindt.

      Maar er zijn weinig vrouwen met een cyclus die elke keer precies even lang duurt. Meestal varieert de lengte van de periode voor de eisprong. Je cyclus duurt dan bijvoorbeeld 28 dagen, de volgende maand 25 dagen en dan eens 30 dagen. 

      Hoe onregelmatiger je cyclus is, hoe moeilijker het is om het moment van de eisprong te voorspellen. Je kan dan een ovulatietest of app gebruiken om te voorspellen wanneer je meest vruchtbaar bent.

      Maar let op: dit is geen betrouwbare anticonceptiemethode. Wil je niet zwanger worden, zoek dan een betrouwbaar anticonceptiemiddel. 

      Heb je altijd een eisprong?

      Nee, het is best mogelijk dat er in een cyclus geen ovulatie is. Vrouwen die geregeld eisprongen missen, zullen ook een onregelmatige menstruatiecyclus hebben. In een cyclus zonder eisprong kan je niet zwanger worden, we spreken dan van verminderde vruchtbaarheid

      Het ontbreken van eisprongen kan verschillende oorzaken hebben: cysten op de eierstokken, aandoeningen aan de schildklier, ondergewicht of overgewicht… In ongeveer 10 procent van de gevallen is de oorzaak onbekend. Als je op basis van je menstruatiepatroon denkt dat je geen eisprong hebt, contacteer dan je arts.

      Welke symptomen gaan gepaard met de eisprong?

      De meeste vrouwen merken de eisprong niet, maar anderen hebben toch wat last of pijn. 

      Tijdens de eisprong laat je lichaam je weten dat het vruchtbaar is:

      • Je hebt meer slijmverlies. Dat slijm ziet er wat glibberig uit, een beetje zoals rauw eiwit. Het is rekbaar en elastisch.
      • Je lichaamstemperatuur stijgt en is hoger dan gemiddeld.
      • De baarmoedermond gaat iets hoger in de schede liggen, waardoor je hem moeilijker kunt voelen.
      • De baarmoedermond gaat een beetje openstaan en wordt zachter.

      De meeste natuurlijke anticonceptiemethodes zijn gebaseerd op die lichamelijke veranderingen.