Hormonen regelen heel veel in je lichaam. Twee belangrijke geslachtshormonen zijn testosteron en oestrogeen. Ze spelen een grote rol bij vruchtbaarheid, seksualiteit en hoe je lichaam zich ontwikkelt.
Snel naar:
Oestrogeen: het 'vrouwelijke' hormoon
Oestrogeen is eigelijk een verzamelnaam voor verschillende hormonen: estriol, estradiol en estron.
Oestrogeen wordt vaak het ‘vrouwelijke’ hormoon genoemd, omdat mensen met eierstokken het meestal in grotere hoeveelheden aanmaken. Maar iedereen heeft oestrogeen in hun lichaam.
De hoeveelheid oestrogeen kan sterk verschillen per persoon. Soms komt dat door natuurlijke variatie, soms door een hormonale aandoening. Dat kan bijvoorbeeld invloed hebben op je menstruatie of seksueel verlangen.
Wat doet oestrogeen?
- Helpt bij de ontwikkeling van vrouwelijke geslachtskenmerken in de puberteit.
- Regelt de menstruatiecyclus.
- Speelt een rol bij zwangerschap.
- Houdt de vagina soepel en zorgt voor baarmoederslijm dat zaadcellen helpt overleven.
Oestrogeen in de puberteit
Oestrogenen worden bij vrouwen onder andere afgescheiden door de eierstokken.
Ze hebben een belangrijke rol bij de lichamelijke ontwikkelingen in de puberteit. Zo verzorgen ze de groei van de baarmoeder en vagina en het groter worden van de borsten en de genitaliën.
Iedereen heeft oestrogeen
Oestrogeen komt voor in alle lichamen. Ook als je teelballen hebt, heb je oestrogeen in hele kleine hoeveelheden. Het is niet duidelijk waarom. Soms kan een toename in de puberteit borstgroei veroorzaken.
Testosteron: het 'mannelijke' hormoon
Testosteron wordt vaak het 'mannelijke' hormoon genoemd, omdat mensen met teelballen het meestal in grotere hoeveelheden aanmaken. Maar iedereen heeft testosteron, ook mensen met eierstokken.
Testosteron wordt vooral gemaakt in de teelballen en een beetje in de bijnieren.
Sommige mensen hebben veel of juist weinig testosteron door een aandoening of medicijngebruik. Dat kan dan effect hebben op bijvoorbeeld je energie, libido en hoe je lichaam verandert.
Wat doet testosteron?
- Zorgt voor seksueel verlangen.
- Helpt om sperma te maken.
- Zorgt bij een embryo voor de ontwikkeling van mannelijke geslachtsdelen.
- Helpt in de puberteit bij stemverlaging, spiergroei, groei van schaamhaar en groei van de penis en balzak.
- Draagt ook bij aan de groei van schaamhaar bij mensen met eierstokken.
Testosteron na de puberteit
Na de puberteit blijft testosteron belangrijk om:
- Mannelijke lichaamsvormen en spiermassa te behouden.
- Sperma te blijven aanmaken.
- Het voortplantingssysteem goed te laten werken.
Wat is progesteron?
Progesteron is een hormoon dat vooral na de eisprong wordt aangemaakt door mensen met eierstokken.
Dit hormoon helpt om een zwangerschap mogelijk te maken en in stand te houden, en komt daarom ook in grotere hoeveelheden voor tijdens de zwangerschap.
Iedereen maakt progesteron aan, ook mensen met teelballen (een heel klein beetje).
Hormonen: menopauze en penopauze
Menopauze: oestrogeen daalt
Bij de menopauze produceren je eierstokken niet langer oestrogenen. Deze veranderingen in de hormoonspiegel hebben een effect op de geslachtsorganen. Een vaak voorkomende klacht is een drogere vagina.
Penopauze: testosteron daalt
Ook bij mannen hebben veranderingen in de hormoonspiegel een effect op de geslachtsorganen. De penopauze of andropauze ontstaat door de geleidelijke afname van de concentratie van mannelijke sekshormonen (vooral testosteron) in het bloed.
Bindingshormonen: van verliefdheid naar liefde
Als je verliefd bent, maken je hersenen ‘gelukshormonen’ aan zoals dopamine, noradrenaline en fenylethylamine (PEA). Je voelt je dan energiek, blij en soms zelfs een beetje ‘high’.
>> Alles over verliefdheid en hoe het voelt om verliefd te zijn
Wat gebeurt er wanneer mensen langer samen zijn?
Wanneer mensen langer samen zijn verandert de eerste verliefde spanning in een hechtere band. De hersenen maken dan andere stoffen aan.
Oxytocine
Oxytocine zorgt voor verbondenheid (bij geboorte, borstvoeding en tussen partners). Het geeft gevoelens van genegenheid en rust.
Vasopressine
Bij mensen met teelballen speelt het hormoon vasopressine een rol in zorgzaam en beschermend gedrag.
Endorfine
Endorfine geeft een ontspannen, veilig en gelukkig gevoel. Het helpt ook bij langdurige hechting. Je lichaam kan vrij lang endorfine aanmaken. Dat verklaart waarom mensen vaak langer van elkaar houden dan dat ze verliefd zijn.