Seksueel grensoverschrijdend gedrag is gedrag dat over iemands grenzen gaat.  

Bij seksueel gedrag zijn de grenzen niet altijd even duidelijk.

  • Weet je niet wat de ander wil? Check het en vraag toestemming.  
  • Ben je niet zeker over wat je zelf wil? Zeg dat je er even over wil nadenken of neem een pauze.  

Snel naar:

    Wanneer gaat seksueel gedrag over de grens?  

    Seksueel gedrag is oké als het voldoet aan deze voorwaarden:

    • Er is toestemming van iedereen.
    • Iedereen doet vrijwillig mee. Niemand mag de ander onder druk zetten, misleiden of dreigen om iets te doen.
    • Iedereen is gelijkwaardig. Als de ene meer macht heeft of sterker staat, is er geen gelijkwaardigheid.

    Zijn één of meer van deze voorwaarden niet vervuld? Dan is het gedrag grensoverschrijdend.

    Onder seksueel gedrag verstaan we meer dan geslachtsgemeenschap.  

    • Het gaat ook over flirten, kussen, aanraken of sexting met toestemming.
    • Ook seksuele opmerkingen maken is seksueel gedrag.   

    Waar vind je hulp bij seksueel grensoverschrijdend gedrag?  

    Er bestaan verschillende hulplijnen en diensten. Sommige zijn er enkel voor slachtoffers of hun omgeving (bijvoorbeeld ouders, vrienden, partners).  

    Andere zijn er ook voor plegers of mensen die zich zorgen maken over de eigen seksuele gevoelens of fantasieën.  

    Weet dit: Maakte je seksueel grensoverschrijdend gedrag mee? Weet dat het nooit jouw schuld is. Je krijgt steun van anderen en je mag er open over praten.

    • 1712: Hulplijn voor iedereen met vragen over seksueel misbruik of geweld. Je kan er zowel als slachtoffer, naaste omgeving of als pleger anoniem terecht. Je krijgt er informatie, advies of een doorverwijzing naar gepaste hulpverlening.    
    • Nupraatikerover: Gratis chathulp voor iedereen die te maken krijgt met seksueel geweld. Zowel jongeren als volwassenen kunnen er (anoniem) terecht voor een gesprek en hulp.    
    • Centrum Algemeen Welzijnswerk (CAW): Slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag kunnen terecht bij de dienst Slachtofferhulp van het CAW. Daar krijg je emotionele, praktische en juridische ondersteuning. Ben je tussen 12 en 25 jaar, dan kan je gratis terecht bij het JAC, het jongerenaanbod van het CAW. Bij verschillende CAW's kan je ook als pleger terecht bij een gespecialiseerde dienst.    
    • Zorgcentrum na Seksueel Geweld: Maakte je seksueel geweld mee, dan kan je dag en nacht terecht bij een Zorgcentrum voor gespecialiseerde medische, psychologische en juridische hulp. Dat kan binnen de 7 dagen na het voorval voor opvang, medische zorg en het veiligstellen van bewijsmateriaal. Maar ook later nog voor ondersteuning of hulp bij een klacht. Er zijn intussen 10 centra verspreid over België.
    • Child Focus: Minderjarige slachtoffers van seksuele uitbuiting en hun omgeving (zoals ouders of familie) kunnen 24 uur op 24 en elke dag terecht op het gratis noodnummer 116 000. Hier krijg je een luisterend oor, informatie en doorverwijzing naar hulp en politie. Seksuele uitbuiting kan zowel offline als online zijn. Voorbeelden zijn: uitbuiting in prostitutie, grooming, sextortion, grensoverschrijdende sexting. Child Focus kan ook helpen om seksuele beelden offline te halen.    
    • Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen: Volwassenen die slachtoffer werden van digitaal seksueel geweld, kunnen hier terecht voor (juridisch) advies en informatie. Het Instituut kan ook helpen om seksuele beelden offline te halen. Ook getuigen en steunfiguren kunnen juridisch advies of informatie krijgen.  
    • Stop It Now!: Hulplijn voor iedereen die zich zorgen maakt over seksuele gevoelens en gedrag ten aanzien van minderjarigen. Contact opnemen kan anoniem via mail, chat of telefoon. Ben je iemand uit de omgeving van iemand met die gevoelens, dan kan je terecht bij een aparte hulplijn.
    • Erkennings- en bemiddelingscommissie historisch misbruik: Maakte je in het verleden (minimaal 10 jaar geleden) seksueel misbruik mee? Dan kan je hier terecht voor steun, erkenning en herstel.

    Wat is het verschil tussen seksueel misbruik en andere vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag? 

    Er zijn verschillende vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag, zoals  

    Grensoverschrijdend gedrag kan zowel zonder aanrakingen (hands-off) als met aanrakingen (hands-on) zijn.  

    Grenzen kunnen zowel offline als online overschreden worden.  

    Is grensoverschrijdend gedrag strafbaar? 

    Veel vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag staan in de strafwet.  

    Bekijk welke vormen van seksueel gedrag strafbaar zijn.

    Hoe als getuige reageren op ongewenste intimiteiten, seksuele intimidatie of aanranding?

    Het kan een groot verschil maken voor de betrokken persoon als omstanders reageren.  

    Zie je grensoverschrijdend gedrag gebeuren? Kijk of er iets is dat je kan doen. Je eigen veiligheid staat voorop: grijp enkel in op een manier die goed voelt en bij de situatie past.  

    Bekijk de 5 tips van Sensoa om te reageren.

    Veel gestelde vragen 

    Maken mannen ook seksueel grensoverschrijdend gedrag mee?  

    Ja, ook mannen maken seksueel grensoverschrijdend gedrag mee. Veel mensen denken dat mannen dit niet meemaken omdat ze sterk genoeg zouden zijn om zich te verdedigen. Of ze denken dat mannen eigenlijk altijd zin zouden hebben in seks. Dat klopt natuurlijk niet.

    Omwille van de foute ideeën over mannen is het soms nog moeilijker om met anderen te praten over wat ze hebben meegemaakt. Daardoor kan het extra zwaar wegen.

    Komt seksueel grensoverschrijdend gedrag ook in relaties voor?  

    Seksueel grensoverschrijdend gedrag is ook mogelijk in een relatie. Het is niet omdat je een relatie hebt, dat alles kan. Ook hier is toestemming nodig.  

    Bij volwassenen is in de helft van de gevallen van seksueel grensoverschrijdend gedrag een partner of ex-partner de pleger. Ook in langdurige relaties komt het voor.  

    Ook in een relatie moet je elkaars grenzen respecteren en er met elkaar over praten.

    Hoe vaak komt seksueel grensoverschrijdend gedrag voor?  

    Seksueel grensoverschrijdend gedrag doet zich jammer genoeg nog vaak voor.

    Lees hier alle feiten en cijfers over seksueel grensoverschrijdend gedrag bij jongeren en volwassenen in België 

    Hoe kan je als professional omgaan met seksueel grensoverschrijdend gedrag?  

    Het Sensoa Vlaggensysteem helpt je als professional om om te gaan met grensoverschrijdend gedrag. Het is een methodiek die door Sensoa werd ontwikkeld voor begeleiders van kinderen, jongeren en volwassen cliënten om  

    • Seksueel gedrag bespreekbaar te maken.
    • Correct in te schatten.
    • Gepast te reageren.

    Je kan ook advies inwinnen bij andere organisaties die werken rond grensoverschrijdend gedrag. 

    Werk je voor een lokaal bestuur en wil je seksueel grensoverschrijdend gedrag in de publieke ruimte aanpakken? 

    Dat kan via de Toolbox Veilige Publieke Ruimte. 

    Hoe kan je lesgeven over seksueel grensoverschrijdend gedrag?  

    Sensoa verzamelde heel wat materiaal om lesgevers te ondersteunen.

    Wij je met leerlingen situaties rond seksueel (grensoverschrijdend) gedrag bespreken. Gebruik de Flirtertwister