Seks kan plezier geven én bijdragen aan je gezondheid, geluk en verbondenheid met anderen.

Mensen hebben er uiteenlopende redenen voor – van lichamelijk genot en intimiteit tot nieuwsgierigheid en onzekerheid.

Wat zijn de voordelen van seks?

Seks maakt gelukkiger

Seks kan je humeur een echte boost geven. Na een vrijpartij voelen veel mensen zich gelukkiger.

Dat komt onder andere door neurotransmitters – dat zijn stoffen in je hersenen die vrijkomen tijdens seks en een positief effect hebben op je stemming.

Sterkere band met je partner(s)

Seks kan ook helpen om de band tussen jou en je partner(s) te versterken. Veel mensen voelen zich gelukkiger in hun relatie(s) als ze seks hebben, omdat dat meer tevredenheid kan geven.

Seksueel actieve mensen voelen zich gezonder

Mensen die regelmatig seks hebben, geven zichzelf vaak een betere score voor hun algemene gezondheid dan mensen die (bijna) geen seks hebben.

Ook mensen die in een intieme relatie of huwelijk zitten, beoordelen hun gezondheid vaak positiever.

Seks is goed voor je hart

Uit onderzoek blijkt dat cisgender mannen die minstens twee keer per week seks hadden, minder risico liepen op hart- en vaatziekten. De studie maakte enkel onderscheid tussen mannen en vrouwen. Andere genderidentiteiten werden niet onderzocht.

Seks als sport

Seks is ook een vorm van beweging, en dus goed voor je lichaam – als je lichaam dat toelaat.

In een studie uit 2013 verbruikten deelnemers tijdens een vrijpartij van een half uur gemiddeld 85 calorieën.

Lagere bloeddruk en minder stress

Bij seks komen endorfines en andere ontspannende hormonen vrij. Die helpen je lichaam om te ontspannen en stress te verlagen.

Uit een Schots onderzoek bleek dat mensen die net seks hadden gehad, een lagere bloeddruk hadden bij stressvolle situaties.

Niet alleen seks, maar ook een knuffel of hand vasthouden kan dit effect hebben. Koppels die dit deden, hadden ook een lagere bloeddruk.

Seks tegen een verkoudheid

In een Amerikaans onderzoek hadden seksueel actieve studenten meer immunoglobuline A in hun bloed. Dat is een antistof die je helpt beschermen tegen infecties zoals een verkoudheid.

De hoogste waarden kwamen voor bij deelnemers die 1 à 2 keer per week seks hadden. Mensen die geen seks of juist heel vaak seks hadden, hadden lagere waarden.

Sowieso is er nog meer onderzoek nodig naar het effect van seks op ons immuunsysteem.

Seks helpt je beter slapen

Bij een onderzoek uit 2019 keek men naar het effect van een orgasme op slaap. Deelnemers vielen makkelijker in slaap én sliepen beter na het klaarkomen.

Dat gold zowel bij seks als bij masturbatie.

Hoe dat komt? Na een orgasme maakt je lichaam het hormoon prolactine aan. Dat doet je slaperig en ontspannen voelen.

Seks kan pijn verlichten

Tijdens seks komen ook andere hormonen vrij, zoals serotonine, oxytocine en endorfine. Deze kunnen helpen om pijn te verminderen.

Duits onderzoek toonde aan dat seks kan helpen bij migraine en clusterhoofdpijn. Ook een orgasme tijdens de menstruatie zou krampen kunnen verlichten.

Minder risico op prostaatkanker?

Hoewel kanker veel oorzaken heeft en niet altijd duidelijk is waar het vandaan komt, vond een studie uit 2016 een verband tussen regelmatig klaarkomen en een lager risico op prostaatkanker.

In die studie kregen mensen die zichzelf als man zien en die vaak klaarkwamen, minder vaak prostaatkanker.

Waarom hebben mensen seks?

Onderzoek naar motivaties

In 2007 onderzochten Amerikaanse wetenschappers waarom mensen seks hebben. Ze vonden maar liefst 237 redenen.

Die verdeelden ze in 4 hoofdcategorieën:

  • Fysiek: plezier, lichamelijke aantrekkingskracht, stress verminderen of nieuwe ervaringen opdoen.
  • Doelgericht: een gunst krijgen, wraak nemen, of je seksuele vaardigheden verbeteren.
  • Emotioneel: liefde, verbondenheid, intimiteit en betrokkenheid.
  • Onzekerheid: je zelfvertrouwen boosten, uit plicht of druk, of om je partner niet te verliezen.

Mensen hebben dus niet alleen seks omdat ze opgewonden zijn of uit liefde. Je kan ook seks hebben:

  • Omdat je je verveelt
  • Om makkelijker in slaap te vallen
  • Om iemand te troosten
  • Omdat seks je iets oplevert

Dit onderzoek liet zien hoeveel verschillende motivaties mensen kunnen hebben.

Eén probleem: het ging vooral over jonge studenten.

Er bleef dus onzekerheid over hoe dit zit bij oudere mensen. En of redenen veranderen doorheen de tijd.

Plezier als belangrijkste reden

In 2018 werd het onderzoek opnieuw gedaan in België en Nederland met bijna 4700 mensen van verschillende leeftijden. De onderzoekers baseerden zich op de 237 redenen uit het vorige onderzoek.

Topredenen voor zowel mannen als vrouwen waren:

  • Voor het plezier
  • Omdat het goed voelt
  • Om lichamelijk genot te ervaren

Op dit vlak komen vrouwen en mannen dus grotendeels overeen. Ze hebben meestal voor dezelfde redenen seks.

Opmerking bij dit onderzoek

Dit onderzoek keek alleen naar de categorieën ‘man’ en ‘vrouw’. Het hield geen rekening met andere genderidentiteiten, zoals non-binair of trans. De resultaten zeggen dus alleen iets over deze 2 groepen en kunnen niet zomaar toegepast worden op iedereen.

Dat is al lang een zwak punt van gezondheidsonderzoek naar seksualiteit. Vaak ligt de focus vooral op heteroseksuele koppels en een beperkte definitie van seks (penis-in-vagina). Andere vormen van intimiteit, zoals knuffelen, strelen of orale seks, worden meestal niet meegenomen. Sensoa, de organisatie achter deze website, hoopt dat toekomstig onderzoek meer recht doet aan die diversiteit.

Kleine verschillen tussen mannen en vrouwen

Pas als je lager in de lijst afzakt, zie je verschillen:

  • Vrouwen gaven vaker redenen aan die te maken hebben met ‘emotie’ en ‘onzekerheid’.
  • Vrouwen hadden vaker fysieke drijfveren zoals aantrekkingskracht.

Invloed van leeftijd

De belangrijkste redenen waren gelijk bij jongeren en ouderen.

Opvallend: jongere mannen gaven vaker ‘intimiteit’ en ‘liefde’ als motivaties voor seks dan oudere mannen – anders dan wat de onderzoekers hadden verwacht.

Dat kan komen door ouder worden, maar ook door veranderende gendernormen: jonge mannen gaan in hun redenen meer lijken op de vrouwen van hun eigen generatie dan op oudere mannen.

Wanneer is seks schadelijk?

Gezonde seks is altijd vrijwillig

Bij een gezond seksueel contact hoort nooit dwang.

Je kan jezelf schade toebrengen als je:

  • Vernederd wordt
  • Jezelf pijn doet
  • In risicosituaties terechtkomt terwijl je je eigen grenzen niet goed kent.

Voorbeelden van schadelijke of ongezonde seks

  • Seks als ruilmiddel gebruiken, bijvoorbeeld voor geld, drank of belkrediet
  • Seks onder dwang, zoals manipulatie, dreiging, chantage of geweld
  • Seks waarbij je in een minderwaardige positie staat en je grenzen overschreden worden
  • Foto's of filmpjes die zonder je toestemming gemaakt worden tijdens seks
  • Dwangmatig alcohol of drugs gebruiken om minder remmingen te voelen
  • Dwangmatig of obsessief seksueel gedrag
  • Voyeurisme (stiekem kijken) en exhibitionisme (jezelf tonen in het openbaar)
  • Pornoverslaving

Sommige mensen zijn kwetsbaarder voor zulke situaties, bijvoorbeeld als ze worstelen met schuldgevoelens, een laag zelfbeeld of angst om afgewezen te worden.

Wat doe ik als mijn partner me onder druk zet bij seks?

Durf nee te zeggen. Je hebt alle recht om op te komen voor jezelf.

Zeg geen ja uit angst dat je partner kwaad wordt of je verlaat. Dat is een slechte motivatie.

Denk na over je eigen grenzen. Wat vind je fijn? Wat vond je bij vorige ervaringen prettig? Wat wil je niet? En wat wil je misschien nog ontdekken of uitproberen?

Praat met je partner over wat je voelt, denkt en wil.

Druk op de pauzeknop. Zit je samen in een moment van opwinding? Check dan even in bij jezelf.

  • Voelt het goed of net ongemakkelijk?
  • Heb je spanning of twijfel, of ben je echt opgewonden en blij?

Als je dat helder krijgt, vertel het dan aan je partner. Zo zorg je dat seks fijn blijft voor jullie allebei.

Ik heb seks in ruil voor een drankje of belkrediet: is dat normaal?

Seks hebben in ruil voor iets – zoals een drankje, geld of belkrediet – is geen gezonde reden om seks te hebben.

Wanneer je seks hebt, moet dat echt uit vrije wil zijn: omdat je een ervaring met iemand wil delen en er allebei van wil genieten.

Als je seks als ruilmiddel gebruikt terwijl je dat eigenlijk niet wil, loop je sneller het risico dat je te ver gaat en jezelf kwetst, emotioneel of lichamelijk.